Twee bijzondere competenties: Tolerantie en Respect.

 

Tolerantie is gedrag waarbij aan anderen wordt toegestaan zich te gedragen, te uiten en te leven zoals zij dat willen, zonder enige inmenging. Dit gedrag vergt verschillende innerlijke gemoedstoestanden, variërend van ongevoeligheid, onverschilligheid, indifferentie en moed en hun tegenstellingen, tot geduldig, lijdzaam verdragen wat de ander aan angsten of onlustgevoelens oproept.

 

In feite betekent dit dat de competentie tolerantie evenals tolerant gedrag op zichzelf weinig zegt als niet gelijktijdig wordt vast gesteld op welke gemoedstoestand het vertoonde gedrag berust en welk specifiek gedrag of uiting van de ander in welke mate getolereerd wordt.

 

In welke mate want tolerantie heeft grenzen. De grenzen aan tolerant gedrag worden bepaald door persoonlijke normen en waarden, die gekoppeld zijn aan de competentie Integriteit.

 

Onbegrensde tolerantie zou leiden tot verlies aan integriteit en uiteindelijk misschien zelfs tot medeplichtigheid aan machtsmisbruik, onderdrukking, schending van mensenrechten, misdaad en moord.

 

Dit komt er op neer dat een beoordeling van de competentie Tolerantie pas betekenis krijgt als zij samen gaat met een beoordeling van de competentie Integriteit en met een vaststelling hoe dit alles zich verhoudt tot daarvoor relevante persoonlijke en algemene normen en waarden.

 

Respect is gedrag waarbij men uiterlijk bewondering toont en eer bewijst aan de ander of aan diens gedachtengoed. Innerlijk verwijst respect naar een gemoedstoestand van eerbied, nederigheid, ondergeschiktheid aan de ander, aan diens macht en/of aan diens gedachtengoed.

Onverschilligheid voor de ander en diens gedachtengoed verschaft mogelijk een realistische basis voor tolerantie, maar niet voor respect.

 

Respect gaat verder dan tolerantie, maar ook de gedragscompetentie respect vergt grenzen. Onbegrensd respect zou leiden tot schade aan de persoonlijkheid door verlies van identiteit en zelfrespect.

 

In dit geval betekent dit dat het beoordelen van de competentie Respect pas betekenis krijgt als zij samen gaat met een beoordeling van de competenties Oordeelsvorming en Autonomie